courgette broccoli soep cashewnoten

Over PCOS + een recept voor courgette broccoli soep

Glutenvrij Herfst Lactosevrij Lente Lunch & Diner PCOS Soepen Veganistisch Zomer

Ondertussen weten veel mensen in mijn omgeving wel dat ik last heb van hormoonproblemen en dat ik in het afgelopen driekwart jaar de nodige aanpassingen heb gemaakt in mijn leven om mijn lichaam te ondersteunen om in balans te komen. Hier op mijn blog deel ik recepten, maar schrijf ik ook steeds meer over andere dingen die mij bezighouden. Vandaag schrijf ik over PCOS. Ik schrijf iets over mijn klachten en vooral over wat PCOS in het algemeen is.

Hoewel ik al heel lang last heb van acne, ben ik mij nooit bewust geweest van andere hormonale klachten. Dat was deels omdat bepaalde klachten werden onderdrukt door de anticonceptiepil, deels omdat ik niet besefte dat sommige klachten (bijvoorbeeld allergieën) gerelateerd waren aan mijn hormonale disbalans. Afgelopen zomer ben ik gestopt met de pil. De eerste weken die daarop volgden kenmerkten zich door een achtbaan van symptomen. De eerste twee weken na het stoppen, voelde ik mij goed. Of althans, voor wat ik destijds nog als goed bestempelde. Na die twee weken stortte ik echter in, ik begon mij bijzonder slecht te voelen: ik had helemaal geen energie meer, ik werd snotteriger dan dat ik al was, mijn hooikoorts werd erger, mijn buik was continu opgeblazen en extremer opgeblazen dan ik al gewend was, ik voelde mij hele dagen intens verdrietig, mijn acne werd erger… Weer twee weken verder begon ik nog meer last van mijn spijsvertering te krijgen en last van stemmingswisselingen (het verdrietig zijn begon zich af te wisselen met boosheid; Dennis had het te verduren, ik kon uit het niets uitvallen tegen hem). Tot slot kwam mijn menstruatiecyclus niet op gang…

Ik ben mij toen gaan verdiepen in hormonen. Uren en uren heb ik het internet afgespeurd en informatie opgezogen over het endocrien systeem en daaraan gerelateerde onderwerpen als hormonale klachten, voeding, supplementen, medicijnen etc. Ik ben mij gaan verdiepen in de wijze waarop voeding mijn lichaam zou kunnen helpen en haalde informatie uit wetenschappelijke artikelen en daarnaast ook inspiratie uit de ayurveda en ervaringsverhalen van anderen. Bepaalde voeding ben ik gaan vermijden of gaan verminderen; andere voedingsmiddelen ben ik meer gaan eten. Ik ben leefstijl aanpassingen gaan maken, gericht op het minderen van stress. Sommige klachten verminderden binnen een paar dagen na het maken van deze aanpassingen: de stemmingswisselingen, de spijsverteringsproblemen en snotterigheid. Andere klachten verminderden na een paar weken, zoals de acne. Van alle klachten heb ik tot op de dag van vandaag nog steeds last helaas. Echter in veel en veel en nogmaals veel mindere mate. En elke dag gaat het ietsjes beter. Afgaande op ervaringsverhalen van anderen, moet je op minstens een jaar herstel rekenen. Ik heb dus nog herstel in het vooruitzicht. Van acne blijf ik in bepaalde mate last houden, hoewel ik elke maand merk dat het alweer iets beter gaat. Van sommige klachten heb ik bijna geen last meer, zoals de extreme snotterigheid. Als ik afwijk van mijn ‘regime’, dan merk ik het direct; de eerste klachten spelen dan al binnen enkele uren op.

Ik schrijf regime, maar zo voelt het niet. Ik heb mijzelf een nieuwe leefstijl aangemeten waar ik oprecht gelukkig mee ben. Zelfzorg / zelfliefde is de kern van mijn leefstijl; ik heb niet het gevoel dat ik mijzelf dingen ontzeg. Mijn leefstijl is nog steeds in ontwikkeling en zal dat waarschijnlijk ook altijd blijven (dat geldt voor iedereen, nietwaar?). Nog steeds doe ik ontdekkingen: van kruiden die heilzaam voor mij zijn, tot voedingsmiddelen die ik toch liever mijdt, tot voedingscombinaties die al dan niet goed werken of momenten van die dag die zich al dan niet goed lenen voor bepaalde voeding. En dan zijn er nog de leefstijl aspecten als rust, yoga, enz… Voeding is niet het enige medicijn.

 

courgette broccoli soep cashewnoten

 

 

Al vrij snel na het stoppen met de pil, had ik het vermoeden dat ik last had van PCOS. Na verloop van tijd is dat ook bevestigd met bloedonderzoek. PCOS is de afkorting van Poly Cysteus Ovarium Syndroom.

De diagnose PCOS kan gesteld worden als er sprake is van twee van de drie volgende symptomen:
1. Oligo- of anovulatie: het uitblijven van de menstruatiecyclus of het hebben van zeer weinig c.q. lange cycli; ofwel er vindt geen eisprong plaats.
2. Hyperandrogenisme: een verhoogd gehalte aan mannelijke hormonen in het bloed en/of klachten hieraan gerelateerd zoals acne, hirsutisme of hoofdhaaruitval.
3. De aanwezigheid van meer dan 12 cystes per eierstok (dit kan met een inwendige echo worden vastgesteld).

Dit zijn de diagnose criteria die de meeste ziekenhuizen aanhouden, volgens een conferentie in Rotterdam (2003). Volgens de NICHD conferentie (1980) criteria krijgt een vrouw de diagnose PCOS als er sprake is van de eerste twee punten (oligo- of anovulatie en hyperandrogenisme). Volgens de NICHD conferentie moet PCOS als stofwisselingsprobleem worden gezien, waarbij insuline resistentie als voornaamste kenmerk beschouwd moet worden. Volgens de NICHD conferentie moet PCO niet als diagnostisch criteria worden beschouwd voor PCOS. Uit onderzoek is namelijk gebleken dat 20-30 % van de vrouwen zonder PCOS of andere hormoonproblemen (met normale menstruatiecycli en zonder hyperandrogenisme) cystes op de eierstokken heeft (PCO). Het vermoeden is dat veel vrouwen af en toe cystes ontwikkelen, zonder klachten, en dat deze cystes van nature weer verdwijnen; cystes op de eierstokken zijn veelal een natuurlijk en niet problematisch fenomeen. Daarnaast zijn er vrouwen met PCOS waarbij er geen sprake is van PCO.

Echter, omdat van oudsher in Europa PCOS enkel werd vastgesteld als er sprake was van PCO; is PCO als criteria toegevoegd tijdens de Rotterdam conferentie. Tot slot wordt PCO ook door artsen verschillend gediagnosticeerd. Sommige artsen geven de diagnose PCO(S) wanneer er meerdere follikels in diverse groeistadia, maar nog niet geheel ontwikkeld, zichtbaar zijn op een echo. Andere artsen geven de diagnose PCO(S) wanneer meerdere follikels overmatig gegroeid / gestimuleerd zijn tot daadwerkelijke cystes. Kortom, ondanks vastgestelde diagnostische criteria is er geen consensus in de medische wereld over PCOS en het gevolg is dat verschillende artsen/ziekenhuizen er hun eigen werkwijze op nahouden. Daarom ligt er dan ook het voorstel om de term PCOS te veranderen, naar een term die duidt op een syndroom dat zich kenmerkt met menstruatiestoornissen, hyperandrogenisme en daaraan gerelateerde hormonale klachten en waaraan insuline resistentie aan de basis ligt. De term PCOS is te verwarrend, omdat er niet altijd sprake is van cystes op de eierstokken.

Verschillende vrouwen met PCOS kunnen dus zeer verschillende klachten hebben. Mijn voornaamste klachten zijn acne en het uitblijven van menstruatie. Een andere vrouw met PCOS kan een prachtige huid hebben, wel menstrueren maar niet ovuleren, en last hebben van hirsutisme (mannelijke haargroei). Naast de bekende klachten rondom menstruatie en hyperandrogenisme, zijn er nog meer klachten gerelateerd aan PCOS die niet als diagnostisch criteria worden beschouwd. Deze klachten zijn bijvoorbeeld: moeite hebben om op gewicht te blijven of af te vallen; meer buikvet dan heupvet; hooikoorts en andere autoimmuunklachten en klachten m.b.t. het ademhalingssysteem; spijsverteringsproblemen.

Om wat beter uit te leggen wat PCOS is, zet ik hieronder gewoon wat feiten op een rij.

Tussen de 5% en 10% van de vrouwen in Nederland (en andere welvarende landen) heeft PCOS, naar schatting. Niet al deze vrouwen zijn gediagnosticeerd en zijn zich bewust dat zij PCOS hebben.

Bij circa 80% van de vrouwen met PCOS is er sprake van insuline resistentie. Insuline resistentie wordt als het belangrijkste kenmerk van PCOS gezien. Insuline resistentie houdt in dat het lichaam verminderd gevoelig is voor het hormoon insuline. Hierdoor heeft het lichaam moeite om glucose vanuit het bloed naar de lichaamscellen te vervoeren en zodoende moeite om de bloedsuikerspiegel in balans te houden. PCOS met aan de basis insuline resistentie is niet te genezen. Klachten kunnen wel verminderen met leefstijlaanpassingen en/of medicatie. Er lijkt sprake te zijn van genetische aanleg, hoewel nog niet exact bekend is waarom sommige vrouwen insuline resistentie en PCOS ontwikkelen en anderen niet.

Bij veel vrouwen met PCOS is er vermoedelijk sprake van gedeeltelijke insuline resistentie. Dat houdt in dat bepaalde weefsels, als o.a. spierweefsel, insuline resistent zijn en de glucose uit het bloed te langzaam opneemt. Sommige organen, als de bijnieren en de eierstokken, zijn bij deze vrouwen echter niet insuline resistent. Deze organen krijgen dus extra veel glucose en insuline te verwerken, omdat de spieren de glucose niet snel genoeg verbranden. De bijnieren en eierstokken reageren op deze overvloed aan glucose en insuline door extra mannelijke hormonen aan te maken.

De oorzaak van PCOS bij de overige 20% vrouwen is onduidelijk. In enkele gevallen lijkt PCOS toch een tijdelijke aandoening te zijn, veroorzaakt door hormoonschommelingen na bijvoorbeeld het stoppen met de pil of na een zwangerschap. PCOS klachten kunnen ook veroorzaakt worden door glutenallergie of –intolerantie; de aandoening verdwijnt dan als de vrouw stopt met het consumeren van gluten. Mogelijk zijn er ook andere allergieën of intoleranties die PCOS tot gevolg kunnen hebben.

Circa 60% van de vrouwen met PCOS heeft last van overgewicht. Overgewicht doet PCOS klachten toenemen. Een ongezonde leefstijl doet PCOS klachten ook toenemen. Bij sommige vrouwen verdwijnen PCOS klachten geheel als zij afvallen en op gezond gewicht komen. Voor andere vrouwen zijn er meerdere leefstijlaanpassingen en soms medicatie nodig.

PCOS is gerelateerd aan diabetes type 1 en type 2. Hoe PCOS en diabetes type 1 correleren, is nog niet helemaal duidelijk. Vrouwen met PCOS hebben een drie tot vijfmaal zo hoog risico om diabetes type 2 te ontwikkelen. PCOS geeft ook een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Voor vrouwen met PCOS met overgewicht zijn deze risico’s te verminderen door af te vallen. Voor alle vrouwen met PCOS zijn deze risico’s te verminderen door er een gezonde leefstijl op na te houden. Hoe deze risico’s en PCOS zich exact verhouden is niet helder. Deze verhoogde risico’s zijn in ieder geval gerelateerd aan insuline resistentie, overgewicht, oestrogeen dominantie en een ongezonde leefstijl (allemaal mogelijke kenmerken bij PCOS patiënten).

Vrouwen met PCOS hebben klachten door een teveel aan mannelijk hormonen (o.a. testosteron, DHT en DHEA en DHEA-S) in het lichaam. Dit is het gevolg van insuline resistentie. Door een serie aan kettingreacties in het endocrien systeem, neemt ten gevolg van hoge bloedsuiker en hoog insuline gehalte in het bloed uiteindelijk de hoeveelheid mannelijke hormonen in het lichaam toe. Dit belemmert de eisprong en kan klachten geven als acne, hirsutisme of kaalheid. Er zijn nog meer PCOS gerelateerde klachten ten gevolg van een teveel aan mannelijk hormonen; dit zijn echter de bekendste. Dit verklaart ook waarom ik meer acne krijg als ik een witte boterham eet en mij waardeloos ga voelen als ik op snelle suikers leef (hoe gezond bananen voor sommigen ook zijn, ik functioneer er niet goed op).

Bij veel vrouwen met PCOS is er sprake van oestrogeen dominantie; dit geldt voornamelijk voor vrouwen met overgewicht. Sommige vrouwen met PCOS hebben een normale oestrogeen productie. Sommige slanke vrouwen met PCOS hebben echter een te laag oestrogeen gehalte; deze vrouwen hebben vaak weinig heupvet. Oestrogeen zorgt er namelijk voor dat het lichaam vet opslaat op de heupen en oestrogeen wordt geproduceerd uit heupvet (kip-ei verhaal). (Ik ben zo’n geval met een laag oestrogeengehalte.) Op het www wordt meestal beschreven dat vrouwen met PCOS last hebben van oestrogeendominantie. Dit is dus niet per definitie waar.

Bij hormoongerelateerde aandoeningen en klachten als PCOS en bijvoorbeeld endometriose, is er sprake van disbalans in het hormoonstelsel (endocrien systeem). Vaak is er dus niet van één hormoon teveel of te weinig in het lichaam aanwezig, maar zijn meerdere hormonen uit balans. Het hormoonstelsel is namelijk gericht op het creëren van evenwicht in het lichaam. Wanneer dit evenwicht wordt verstoort (door een oorzaak als insuline resistentie, glutenallergie, stress of wat anders) en daardoor ergens in het systeem een kink in de kabel komt; dan heeft dat gevolgen voor de rest van het systeem. Zie het als een domino effect. Bijvoorbeeld: als je lichaam teveel cortisol aanmaakt wegens stress, zullen er processen in werking treden in je lichaam die invloed hebben op de hoeveelheid van andere hormonen in het lichaam. Zo heeft de hoeveelheid cortisol invloed op de aanmaak van geslachtshormonen, wat weer invloed heeft op je vetmetabolisme.

Het hormoonstelsel is uniek en ingewikkeld. Alle vrouwen hebben dezelfde organen, hormoonklieren en hormonen. In feite werken onze lichamen hetzelfde. Maar de gevoeligheid voor disbalans verschilt per vrouw, en de zwakke plekken in het ‘domino systeem’ verschillen ook per vrouw. Zo is PCOS is eigenlijk een verzameldiagnose, elke vrouw heeft een uniek hormoonbeeld met haar eigen klachten.

In de praktijk blijkt dat verschillende ziekenhuizen er verschillende protocollen op na houden omtrent de diagnose van PCOS. Dat is gek en het is ook frustrerend voor sommige vrouwen. Ook de behandeling van PCOS verschilt per ziekenhuis, voor zover je van behandeling kunt spreken… Als behandeling voor PCOS is het advies vaak om de anticonceptiepil te slikken met een anti-androgene werking waardoor je minder last hebt van klachten als acne en hirsutisme. Bovendien kan je met de pil kunstmatig een maandelijkse bloeding opwekken. Heb je een zwangerschapswens, dan wordt je doorverwezen naar de fertiliteitspoli en kan medicatie ingezet worden om een eisprong op te wekken en om de cyclus te reguleren. Sommige ziekenhuizen geven leefstijladviezen, maar dit is zeldzaam. Mijn gynaecoloog heeft mij niet eens gevraagd naar mijn dieet, of dat ik voldoende beweeg, of hoeveel stress ik ervaar in mijn dagelijks leven… Toen ik aangaf dat ik nooit meer aan de anticonceptiepil wilde en er ook nog niet klaar voor was om naar de fertiliteitspoli te gaan, kon de gynaecoloog niets meer voor mij betekenen. De beste man zag het geloof ik somber in voor mij. Hij leek er geen vertrouwen in te hebben dat mijn lichaam zonder medicijnen kan functioneren.

Ik wil hem het tegendeel bewijzen! Ik heb er wel vertrouwen in dat mijn lichaam uiteindelijk haar balans en cyclus weet te vinden. Ze is gewoon gevoelig, daar ben ik nu wel achter. Daarom probeer ik ook zo goed naar haar te luisteren. Ik wil de hoop niet opgeven en nu al tekenen voor een leven lang aan de anticonceptiepil (of tja, een leven lang tot de overgang begint). Ik wil vertrouwen hebben in mijn lichaam en haar in staat stellen zelf weer haar werking te vinden. Als vijftienjarige is het haar gelukt, toen ik voor het eerst ongesteld werd (nog voordat ik aan de pil ging). Als dertigjarige moet het haar ook lukken!

Afijn, in deze blogpost wilde ik wat basisinformatie over PCOS delen. Mede omdat ik nu mensen kan verwijzen naar deze post, als ik er vragen over krijg. Soms heb je even geen zin om uit te leggen waar je precies last van hebt. PCOS is dus de reden dat ik bepaalde leefstijlveranderingen heb gemaakt en het is ook de reden dat ik verwacht dat die veranderingen blijvend zijn (immers, PCOS is niet te genezen). Daarnaast geeft PCOS een verhoogd risico op diabetes en andere aandoeningen. Gezien ik deze aandoeningen liever niet ontwikkel, probeer ik goed voor mijzelf te zorgen. Hoewel mijn lichaam nog niet helemaal naar behoren werkt (waar blijven die menstruaties toch?), voel ik mij zoooooveel beter dan ik mij ooit in mijn leven heb gevoeld. Het is is een verademing, letterlijk en figuurlijk. Over welke veranderingen ik heb doorgevoerd in mijn leven – en waarom precies – zal ik vast nog wel meer schrijven. Deze blogpost is echter al lang genoeg! Tijd voor een recept dus!

Een groot deel van bovenstaande informatie is terug te vinden in onderstaande twee bronnen.

Diamanti-Kandarakis, E. & A. Dunaif. (2012). Insulin Resistance and the Polycystic Ovary Syndrome Revisited: An Update on Mechanisms and Implications. Endocrine Reviews. Volume 33, Issue 6 & ovarian-cysts-pcos.com 

Mocht je interesse hebben in andere wetenschappelijke artikelen over PCOS dan kan ik er wel een aantal noemen; let me know.

Daarnaast heb ik mijn boekenkast geraadpleegd:

Briden, L. (2015). Period repair manual. Createspace Independent Publishing Platform
Gottfried, S. (2014). The hormone cure. New York: Simon & Schuster
Vitti, A. (2013). Womancode : Perfect Your Cycle, Amplify Your Fertility, Supercharge Your Sex Drive and Become a Power Source. London: Hay House UK Ltd

 

courgette broccoli soep cashewnoten

 

courgette broccoli soep cashewnoten

Ik wil een simpel recept delen, voor een soep die ik sinds dit voorjaar met regelmaat maak. Ik leef op soep geloof ik… Omdat ik elke ochtend vroeg opsta om yoga te doen, en op werkdagen vaak pas laat thuis ben, is het fijn als ik ’s avonds mijn eten alleen maar hoef op te warmen. Ook omdat Dennis vaak niet mee eet, wegens avonddiensten. Daarom maak ik minstens eenmaal per week een grote pan soep, waar ik een paar dagen van kan eten. De hele winter heb ik geleefd op soepen met bijvoorbeeld pompoen, wortel en linzen. Sinds het merkbaar voorjaar is heb ik behoefte aan variatie gekregen en meer zomerse soepen. Vandaar een recept voor een courgette met broccoli soep. Dus soep is super romig en goed vullend, door de toevoeging van cashewboter. Fijn is ook dat deze soep heel geschikt is als je last hebt van PCOS of andere hormonale problemen. De soep bevat groenten die helpen je hormonen in balans te brengen (vooral broccoli is daarin ondersteunend). De soep laat je bloedsuiker niet gauw stijgen, waardoor je je energie behoudt!

 

Courgette broccoli soep

Ingrediënten

  • 2 courgettes
  • 2 stronken broccoli
  • 1 stronk bleekselderij
  • 1 liter water
  • 1 vegan bouillonblokje (zonder ‘shit’)
  • 100 g rauwe cashewboter
  • handvol verse koriander
  • sap van een citroen
  • verse munt
  • olijfolie extra vierge

Instructies

  1. Was en snijdt de groenten in stukken (gebruik niet enkel de broccoliroosjes maar ook de stengels).
  2. Voeg de groenten samen met het bouillonblokje en het water toe aan een grote pan. Plaats de deksel op de pan en breng het water aan de kook. Verlaag het vuur wanneer het water kookt.
  3. Laat de soep sudderen totdat de groenten gaar zijn, circa 15 minuten.
  4. Voeg de cashewboter het limoensap en de koriander toe. Pureer de soep met een staafmixer. Voeg eventueel extra water toe als je de soep te dik vindt.
  5. Serveer de soep met olijfolie en verse munt.

Geen reacties

Schrijf een reactie