bloemkool mung dal soep

Ayurvedische mung dal lente soep

Glutenvrij Lactosevrij Lente Lunch & Diner Soepen

Wat een heerlijke februari maand hebben we dit jaar. Het is koud, maar op een prettige manier: goed koud, maar met een warm zonnetje en zonder een al te vochtige lucht. We hebben best veel zonnige dagen, weinig regen. Wat een verademing na die grijze januari maand (wat een halfbakken winter hebben we toch achter de rug; hoi klimaatverandering). Op de een of andere manier valt ook het lichter worden van de dagen mij bijzonder op dit jaar. Dat zal vast door het heldere weer komen. Ik merk het elke dag, hoe de zon eerder opkomt en hoe de zon ook weer later ondergaat. Ik voel dat de lente op het punt staat om aan te breken! Ondanks de vrieskou is de warmte van de zon voelbaar op de huid. Ondanks de vrieskou voel je het leven om je heen ontwaken, gewekt door het zonlicht. De vogels fluiten en de eerste bloemen verschijnen. De winter is aan het terugtreden en de lente is onderweg.

Daarmee komt ook het seizoen van de hooikoorts dichterbij. Met het wisselen van de seizoenen zijn we ook allemaal vatbaarder voor verkoudheden en energiedipjes. Ik ben dit najaar en de winter geheel ongeschonden doorgekomen, zonder last te hebben gehad van griep of zelfs maar een verkoudheid. Even afkloppen en hopelijk zet zich dit voort. Ik wil geloven dat het komt door mijn nieuwe leefstijl. Die in ontwikkeling is en waarschijnlijk, ook wel zo natuurlijk, in ontwikkeling zal blijven. Ik laat mij o.a. laat inspireren door de ayurveda. Het recept dat ik vandaag deel is ook geïnspireerd op de ayurveda. Het recept is zeer geschikt voor de komende lentemaanden.

 

bloemkool mung dal soep

bloemkool mung dal soep

Ayurveda is een traditionele Indiase geneeswijze. Vertaald betekent ayurveda ‘wetenschap van het leven’. De ayurveda richt zich niet alleen op genezing van ziekten, deze wetenschap richt zich nadrukkelijk ook op gezondheid en preventie van ziekte. Waarbij, heel kort en simpel uitgelegd, balans zich uit in gezondheid en disbalans zich uit in ziekte.

In de ayurveda onderscheidt men drie dosha’s: kapha, pitta en vata. Deze drie dosha’s zijn opgebouwd uit de vijf elementen (ether, lucht, vuur, water en aarde) en vormen samen het leven. Ieder mens is opgebouwd uit alle drie de dosha’s, de verhoudingen verschillen per individu. Ieder mens heeft een eigen constitutie ofwel verhouding van dosha’s, waarbij er meestal één of twee dominant zijn. Zijn voor jou persoonlijk de dosha’s in balans, dan ervaar je gezondheid. Bij ziekte en kwalen is er sprake van disbalans. Al het leven op aarde bestaat uit deze drie dosha’s. De drie dosha’s vormen gezamenlijk levensenergie. Ieder van ons bestaat uit alledrie de dosha’s, de verhoudingen verschillen.

Vata kenmerkt als een bewegende energie, het bestaat voornamelijk uit lucht en ether. Daarmee heeft vata o.a. de volgende kwaliteiten: droog, licht, koud, ruw, mobiel, helder.

Pitta kenmerkt een transformerende energie, het bestaat voornamelijk uit vuur en water. Daarmee heeft pitta o.a. de volgende kwaliteiten: heet, scherp, licht, vloeibaar, olieachtig / vettig.

Kapha kenmerkt als een verbindende energie, het bestaat voornamelijk uit water en aarde. Daarmee heeft kapha o.a. de volgende kwaliteiten: zwaar, langzaam, koel, vochtig, stabiel, klam, zacht.

Ieder van ons kent een eigen natuurlijke balans van dosha’s. Bij ziekte is er sprake van disbalans. Dan zijn dosha’s meer of minder aanwezig dan voor jou natuurlijk is. Disbalans kan verschillende oorzaken hebben, bijvoorbeeld: voeding, het wisselen van de seizoenen, (stressvolle of vrolijke) gebeurtenissen, reizen en andere activiteiten. Om in balans te komen kan je dan ook voeding, activiteiten en dergelijke inzetten.

Wil je weten wat jouw constitutie is, dan kun je een ayurvedisch arts bezoeken. Je kunt ook zelf research doen om een indruk te krijgen van jouw constitutie. Je kunt je eigen constitutie niet zomaar zelf bepalen, maar natuurlijk best een idee krijgen door zelf verschillende bronnen te raadplegen. Als je jouw constitutie kent en als je weet welke dosha’s bij jou gemakkelijk uit balans raken, dan kun je daar rekening mee houden. Bij mij zijn kapha en pitta sterk aanwezig en vata in mindere mate. Afhankelijk van hoe ik mij voel (welke kwaliteiten van de dosha’s ik in mijn lichaam en geest ervaar) neem ik bepaalde voeding wel of niet tot mij of onderneem ik bepaalde activiteiten om in balans te komen of blijven.

De ayurveda kent als basisprincipe “like increases like”. Heel simpel: heb je het koud en eet je ijs, dan krijg je het nog kouder. Zo pas ik ayurveda op verschillende manieren toe in het dagelijks leven. Ervaar ik veel kapha kwaliteiten en even niet zo’n sterke pitta, dan voeg ik wat extra chili, gember of peper toe aan mijn eten. Ervaar ik juist veel pitta, dan laat ik de gember even links liggen en ga ik lekker buiten in de kou wandelen. ’s Ochtends vroeg in beweging komen en mijn lichaam verwarmen brengt kapha in balans, net als het eten van licht voedsel zoals groene groenten. ‘Ik als kapha’ kan volgens het basisprincipe (en mijn ervaring) beter geen dierlijke zuivel tot mij nemen; zuivel is namelijk zwaar en zacht. Is vata dominant met haar lichte en ruwe kwaliteiten, dan kan warme zuivel of zuivel op kamertemperatuur vata juist wat temperen. Get the picture?

Terugkomend op de vrieskou, het lichter worden van de dagen en de warmte van de zon. De lente is in aantocht. Het kapha seizoen is in aantocht. Volgens de ayurveda kent elk seizoen ook zijn eigen dominante dosha. De late herfst en winter kenmerkt zich door vata; met de droge vrieskou. De zomer en nazomer kenmerkt zich door pitta; met het warme weer. De lente kenmerkt zich door kapha. Met het dooien komt er vocht vrij, de lente lucht is klam en koel. Lenteochtenden kenmerken zich met zware douw. Ondanks het zonnetje, is de lente vaak nog een koel seizoen. In ieder geval zo in maart en april, soms al in februari. Later in de lente, meestal zo rond mei maar soms al in april, wordt pitta’s aanwezigheid sterker naast kapha’s dominantie.

Met dat kapha kwaliteiten dominant zijn in het lenteklimaat, worden ook de kapha kwaliteiten in ons zijn gestimuleerd. Mensen als ik, bij wie kapha van nature al sterk aanwezig is, kunnen dan ook bepaalde klachten verwachten. Om te beginnen snotterigheid. Het goed werken van de slijmvliezen is zeker een kapha kenmerk! Hoi hooikoorts! Zeker als je ook nogal wat pitta in je lijf hebt, kun je er donder op zeggen dat je gevoelig bent voor grassen of pollen. Hooikoorts is een echte kapha-pitta klacht. Andere kapha klachten kunnen zijn: andere klachten aan de luchtwegen, het je lichamelijk zwaar/sloom voelen, of juist geestelijk zwaar/depressief voelen.

Bovenstaand heb ik een zeer beperkte uitleg van ayurveda gegeven en een zeer beperkte uitleg van de dosha’s. Het is ook maar om wat ideeën over ayurveda mee te geven… Ik ben mij zelf nog maar enkele maanden aan het verdiepen in ayurveda en ik weet er echt nog lang niet alles van af. Daarvoor zul je ook een gedegen opleiding moeten volgen (om ayurvedisch arts te worden moet je in Nederland een hbo opleiding volgen, in India zelfs een universitaire opleiding). Maar wees vrij om vragen te stellen, misschien kan ik ze beantwoorden. Ik gebruik ayurveda vooral als inspiratie en ‘zelfhulp’. Hou je niet vast aan wat ik hier schrijf, ik ben geen professioneel ayurvedisch behandelaar. Op het www kun je vanzelfsprekend nog veel meer informatie vinden. Misschien vind je het allemaal maar vaag geklets. Ayurveda is niet voor iedereen. ‘Het dosha verhaal’ is natuurlijk ook maar een theorie over het leven en gezondheid, het klinkt wat zweverig misschien en ik verkoop het hier zeker niet als waarheid. Voor mij is de ayurveda vooral een inspiratiebron/hulpbron. Ik merk dat het mij helpt en mijn gezondheid de afgelopen maanden heeft ondersteunt!

 

bloemkool mung dal soep

 

Zoals ik al schreef kun je volgens de ayurveda voeding inzetten als preventie en als medicijn. Het recept dat ik in deze post deel is dan ook tot stand gekomen met als doel om in de eerste plaats kapha en daarnaast ook pitta te balanceren. Een recept dat voor mij persoonlijk heel passend is en een fijn recept is voor de lenteperiode. Ik zal hieronder wat schrijven over een aantal van de verschillende ingrediënten en wat ze doen voor kapha en pitta. Zo begrijp je hoe de soep tot stand is gekomen.

Mung dal, ofwel gespleten mung bonen: worden veel gebruikt in India. Mung bonen zijn makkelijk verteerbaar, ze vallen dus niet te zwaar op de maag. Dat maakt dat mung bonen en mung dal ideaal zijn voor kapha balancerende maaltijden. Maar ook bij pitta en vata zijn mung bonen geschikt, ze zijn vrij ‘dosha neutraal’. Mung dal is niet te vinden in de meeste reguliere supermarkten; bestel het online of ga naar een toko.

Kurkuma werkt ontstekingsremmend en dosha balancerend. De ontstekingsremmende werking is fijn voor de overactieve slijmvliezen van kapha types. Kurkuma bevat ook veel antioxidanten en stimuleert de vertering (ook fijn voor kapha types, die hebben soms een slome vertering), en het ondersteunt de lever. Daarnaast helpt het om bloedsuikerniveau te stabiliseren (goed voor diabetici; diabetes is overigens ook een kapha aandoening).

Bloemkool, een goed te verteren lichte groente; ook goed voor kapha types. Eigenlijk ben ik voor het kopen van groenten die in het seizoen zijn. Bloemkool is nou niet bepaald in het seizoen op het moment. Toen ik deze soep ging maken had ik echter enorme trek in bloemkool. Wellicht om mijn kapha kwaliteiten te temperen, misschien ook wel gewoon omdat ik snak naar zomers voedsel. Wil je een seizoenvriendelijker soepje maken, dan raad ik knolselderij aan. Minstens zo lekker en evengoed prima voor kapha types.

Kokosmelk is wat minder geschikt voor kapha types, het werkt namelijk verkoelend. Kokosmelk is daarentegen geschikter om pitta in balans te brengen, gezien hitte een kenmerk is van pitta. Omdat ik naast kapha ook veel pitta in mij heb, kan ik kokosmelk soms wel heel goed verdragen. Zeker in de late lente, wanneer het alweer warmer wordt, op van die hooikoorts dagen; kan een warme soep in combinatie met koele kokosmelk juist heel goed werken voor kapha-pitta types. Is enkel kapha sterk dominant en mis je juist pitta kwaliteiten, laat de kokosmelk dan weg.

Biologische ghee, ofwel geklaarde boter. Ghee is voedsel dat oja stimuleert; levensenergie. Oja is weer een andere ayurvedische term die kortgezegd duidt op immuniteit, weerstand en vitaliteit. Hoewel ghee vooral goed is om vata in balans te brengen, mag je ghee ook tot je nemen bij dominante kapha of pitta. Ghee kan ook bij kapha en pitta balancerend werken, neem dan alleen niet teveel.

Gember en chilipoeder: beiden werken verhittend en werken heel erg goed om kapha in balans te brengen. Is bij mij kapha sterk dominant en mis ik mijn pitta kwaliteiten, dan voeg ik extra gember en peper toe aan deze soep. Voel ik de aanwezigheid van pitta sterk in mijn lijf en/of geest, dan voeg ik juist geen extra gember en peper toe en voeg ik enkel het minimale toe als in het recept. Zowel gember als (chili)peper verwarmen het lichaam en de geest, ze wakkeren pitta aan. Ze stimuleren de verbranding. Gember werkt ook ontstekingsremmend, helpt het bloedsuikerniveau te balanceren, versterkt het immuunsysteem en heeft nog tal van andere positieve kwaliteiten.

Koriander is heel geschikt om alle dosha’s in balans te brengen. Koriander werkt verkoelend en brengt daarmee pitta in balans. Tegelijkertijd stimuleert het de vertering en brengt het kapha in balans. In plaats van koriander kan je eventueel peterselie toevoegen, dit brengt kapha in balans. Peterselie kan pitta wel stimuleren.

Tot slot, venkelzaad. Venkelzaad ondersteunt de vetering en helpt tegen de zware kwaliteiten van kapha (opgeblazen buik / slome vertering). Tegelijkertijd werkt het niet verwarmend en niet stimulerend op pitta. Bij mij brengt het vata in beweging. Kortom, ik hou van venkelzaad. Ik voeg het graag toe aan mijn gerechten, vooral bij het avondeten.

 

bloemkool mung dal soep

 

Ayurvedische mung dal lente soep

Ingrediënten:

  • 300 mung dal
  • 5 l kokend water
  • 2 tl kurkuma
  • ½ tl gemalen korianderzaad
  • 2x ½ tl gemalen komijnzaad
  • ¼ tl asafoedista
  • 1 ui, fijn gesneden
  • 1 bloemkool (of evt. knolselderij), in stukken gesneden
  • himalaya zout naar smaak
  • klein blikje (200 ml) kokosmelk zonder toevoegingen (optioneel, zie uitleg)
  • 2 el ghee (kokosolie voor vegans)
  • 1 tl verse gember, fijn gesneden (evt. extra; zie uitleg)
  • ½ tl chili poeder (evt. extra; zie uitleg)

Bij het serveren:

  • geroosterd venkelzaad
  • verse koriander (of evt. peterselie, zie uitleg)

Instructies:

  1. Was de mung dal in een zeef onder stromend water. Voeg de mung dal, het hete water, het korianderzaad en de helft van het komijnzaad toe aan een grote pan. Breng het geheel aan de kook. Verlaag dan het vuur en laat het twintig minuten koken.
  2. Voeg nu de ui, bloemkool (of knolselderij) en het zout toe. Laat de soep nog eens twintig minuten koken met de deksel op de pan.
  3. Verhit de ghee in een koekenpan. Voeg daaraan de gember, het chilipoeder en de rest van het komijnzaad toe en bak dit gedurende een minuut of twee boven laag vuur. Let op dat het niet verbrandt. Voeg het dan toe aan de soep.
  4. Voeg ook de kokosmelk toe aan de soep (of eventueel extra water als je geen kokosmelk wil gebruiken) en pureer dan de soep met een staafmixer. Voeg eventueel extra vocht toe als je de soep te dik vindt.
  5. Serveer de soep met verse koriander en geroosterd venkelzaad. Je kunt er eventueel nog andere toppings bij doen.

 

bloemkool mung dal soep

Geen reacties

Schrijf een reactie